Hiện nay, trên địa bàn xã Hoàng Vân, phần lớn diện tích lúa vụ mùa đang trong giai đoạn sinh trưởng, đẻ nhánh. Đây là thời kỳ có ý nghĩa quyết định đến khả năng hình thành số dảnh hữu hiệu, số bông trên đơn vị diện tích và năng suất cuối vụ. Nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, cây lúa sẽ đẻ nhánh tập trung, bộ lá phát triển cân đối, bộ rễ khỏe, tạo tiền đề thuận lợi cho giai đoạn làm đòng, trỗ bông và chắc hạt sau này.
Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa rào, độ ẩm không khí cao như hiện nay, nhiều đối tượng sâu bệnh có nguy cơ phát sinh và gây hại trên diện rộng nếu không được phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời. Vì vậy, ngành nông nghiệp khuyến cáo bà con nông dân cần tập trung chăm sóc lúa theo đúng quy trình kỹ thuật, thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và chủ động thực hiện các biện pháp phòng trừ sâu bệnh.
Trước hết, bà con cần theo dõi sát quá trình sinh trưởng của cây lúa, kịp thời dặm tỉa những diện tích bị khuyết để bảo đảm mật độ đồng đều. Đối với những ruộng lúa sinh trưởng chậm, cần xác định nguyên nhân để có biện pháp bổ sung dinh dưỡng phù hợp, giúp cây nhanh chóng phục hồi và đẻ nhánh hiệu quả.
Trong giai đoạn đẻ nhánh, việc bón phân cần được thực hiện cân đối giữa đạm, lân và kali. Không nên bón quá nhiều phân đạm hoặc bón tập trung một lần, vì sẽ làm cây lúa phát triển thân lá quá mạnh, mềm yếu, dễ đổ ngã và tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh. Đối với những ruộng lúa sinh trưởng tốt, bà con cần điều chỉnh lượng phân hợp lý nhằm hạn chế hiện tượng đẻ nhánh vô hiệu, giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi các dảnh khỏe.
Cùng với việc bón phân, quản lý nước hợp lý là yếu tố rất quan trọng. Trong thời kỳ đẻ nhánh, nên duy trì mực nước nông từ 2 đến 3 cm hoặc áp dụng phương pháp tưới khô - ướt xen kẽ để kích thích bộ rễ phát triển, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và tiết kiệm nguồn nước. Sau các đợt mưa lớn, cần nhanh chóng tiêu thoát nước, tránh để ruộng ngập úng kéo dài làm ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây lúa.
Một trong những biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cây lúa là thường xuyên thăm đồng. Bà con nên kiểm tra ruộng ít nhất 2–3 lần mỗi tuần và tăng cường kiểm tra sau những đợt mưa hoặc khi thời tiết thay đổi bất thường. Việc phát hiện sớm sâu bệnh sẽ giúp xử lý kịp thời, hạn chế lây lan và giảm chi phí phòng trừ.
Hiện nay, cần đặc biệt theo dõi các đối tượng như rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân, bệnh đạo ôn lá, bệnh khô vằn, bệnh bạc lá và các loại sâu ăn lá. Đây đều là những đối tượng có khả năng phát sinh mạnh trong điều kiện nhiệt độ cao, độ ẩm lớn và ruộng lúa xanh tốt.
Rầy nâu và rầy lưng trắng thường tập trung ở phần gốc lúa để chích hút nhựa cây, làm giảm khả năng sinh trưởng, gây hiện tượng vàng lá, cháy rầy và có thể truyền một số bệnh nguy hiểm trên cây lúa. Người dân cần thường xuyên kiểm tra phần gốc ruộng để phát hiện sớm và xử lý khi mật độ rầy đạt ngưỡng phòng trừ.
Sâu cuốn lá nhỏ gây hại bằng cách cuốn lá rồi ăn phần diệp lục, làm giảm diện tích quang hợp, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng của cây lúa. Cần theo dõi thời điểm bướm rộ và sâu non tuổi nhỏ để phòng trừ đạt hiệu quả cao.
Đối với sâu đục thân, bà con cần đặc biệt chú ý vì sâu non chui vào bên trong thân lúa, gây hiện tượng dảnh héo ở giai đoạn đẻ nhánh. Nếu không được phòng trừ kịp thời, khi lúa bước sang giai đoạn trỗ sẽ xuất hiện hiện tượng bông bạc, gây thất thu năng suất.
Bệnh đạo ôn lá cũng là đối tượng cần được theo dõi chặt chẽ, nhất là trên những ruộng bón nhiều phân đạm hoặc gieo cấy dày. Khi phát hiện những vết bệnh đầu tiên, cần ngừng bón đạm, giữ mực nước hợp lý và sử dụng thuốc đặc hiệu theo đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
Bên cạnh đó, bệnh khô vằn có thể xuất hiện sớm tại các chân ruộng xanh tốt, độ ẩm cao. Bệnh gây hại từ gốc lên thân, làm giảm khả năng vận chuyển dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển của cây lúa. Việc giữ ruộng thông thoáng, bón phân cân đối và phát hiện sớm sẽ giúp hạn chế bệnh lây lan.
Ngoài sâu bệnh, bà con cũng cần chủ động phòng trừ chuột và ốc bươu vàng. Chuột cần được diệt đồng loạt bằng các biện pháp thủ công, đặt bẫy hoặc sử dụng bả sinh học theo hướng dẫn. Đối với ốc bươu vàng, cần thường xuyên thu gom trứng và ốc trưởng thành, nhất là sau các đợt mưa.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần tuân thủ nghiêm nguyên tắc "4 đúng": đúng thuốc, đúng thời điểm, đúng liều lượng - nồng độ và đúng phương pháp. Chỉ sử dụng thuốc khi sâu bệnh đạt ngưỡng phòng trừ; ưu tiên các loại thuốc có nguồn gốc sinh học, ít ảnh hưởng đến thiên địch và môi trường. Tuyệt đối không lạm dụng thuốc hóa học, không pha trộn nhiều loại thuốc khi chưa có hướng dẫn và thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật đúng nơi quy định sau khi sử dụng.
Cán bộ chuyên môn và các thôn cần tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra đồng ruộng, theo dõi sát diễn biến thời tiết và tình hình sâu bệnh; kịp thời thông báo trên hệ thống truyền thanh để người dân biết, chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc và phòng trừ phù hợp.
