Hiện nay mùa mưa bão đã đến, để tránh thiệt hại trong chăn nuôi do bão lụt gây ra, bà con Nhân dân cần thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn cho vật nuôi, thủy sản như sau:
Đối với sản xuất chăn nuôi thường xuyên cập nhật bản tin dự báo thời tiết trên các phương tiện thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương, tích cực chăm sóc đàn vật nuôi để tăng khả năng chống chịu đối với tác động do thay đổi lớn về thời tiết, mưa cũng như chuẩn bị phương pháp án, biện pháp khắc phục hiệu quả khi mưa bão, lũ lụt hoặc dịch bệnh xảy ra sau đó.
Đối với những vùng có nguy cơ ngập lụt không làm chuồng trại chăn nuôi gần bờ sông, bờ suối để tránh lũ ống, lũ quét và sạt lở đất; Cần chủ động nâng cao nền chuồng, làm chuồng tránh lũ, làm rèm che chắn để tránh mưa tạt, gió lùa; Thực hiện việc kiểm tra và gia cố vững chắc cho chuồng trại đề phòng bão, lũ. Nếu chuồng nuôi lợp bằng lá, tôn, fibro xi măng chưa kiên cố thì có thể giằng lên mái các loại thanh nẹp bằng gỗ, sắt, dây kẽm cỡ lớn hoặc các bao chứa cát, can nước để hạn chế tốc mái khi có gió lớn, bão xảy ra; Thức ăn: làm sàn kê cao, vải ni-lon che mưa, căn cứ vào số lượng, loại vật nuôi, lượng thức ăn tiêu thụ/ngày của cơ sở chăn nuôi để lập kế hoạch dự trữ thức ăn đầy đủ tối thiểu 15 ngày cho vật nuôi; Kiểm tra, khai thông hệ thống thoát nước của khu vực chuồng trại như hệ thống thoát nước thải, nước mưa, nơi chứa chất thải rắn, nhằm hạn chế ô nhiễm khi mưa to hoặc ngập lụt; Nước uống: dự trữ nước sạch, tu sửa máy bơm, hệ thống dẫn nước đảm bảo nguồn cung dự phòng kịp thời.
Đối với những vùng bị ngập lụt chuẩn bị sẵn phương án di dời vật nuôi lên những vùng đất cao bằng cách làm chuồng che chắn cẩn thận, dự trữ đầy đủ thức ăn và bảo quản thức ăn khô ráo, không bị ẩm mốc, cung cấp đủ nước sạch cho vật nuôi uống. Sử dụng máy phát điện dự phòng để cung cấp kịp thời khi mất điện lưới cho các lò ấp trứng giống để đảm bảo có con giống chất lượng để tái đàn; Thực hiện việc tiêm phòng đầy đủ các loại vaccin phòng bệnh cho vật nuôi. Tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng và nâng cao chất lượng khẩu phần ăn cho vật nuôi để tăng sức đề kháng; Kiểm đếm đánh giá hiện trạng vật nuôi, xuất bán kịp thời khi đến tuổi, khối lượng xuất bán;
Kiểm tra sự hoạt động của hệ thống xử lý chất thải chăn nuôi như: hố ủ phân, bể lắng, công trình biogas; Tăng cường công tác vệ sinh phòng bệnh cho vật nuôi: vệ sinh sạch sẽ chuồng nuôi, dụng cụ chăn nuôi; định kỳ phun sát trùng trong và ngoài chuồng nuôi để phòng bệnh.
Đối với sản xuất thủy sản chuẩn bị đầy đủ các trang thiết bị, cơ sở vật chất, hóa chất, nguyên nhiên vật liệu (lưới, đăng chắn, cọc tre, cuốc xẻng, máy phát điện, quạt nước, máy hút nước...) để chủ động triển khai các biện pháp khắc phục khi có mưa lũ xảy ra; Đối với nuôi thủy sản trong ao, hồ cần kiểm tra và tu bổ, gia cố bờ ao chắc chắn, phát quang cành cây xung quanh ao và khơi thông mương, rãnh tạo đường thoát nước để tránh vỡ bờ. Đặt máy bơm công suất lớn tiêu úng nước tại các vùng trọng điểm, tập trung khi cần thiết. Lắp đặt lưới, đăng chắn tại các điểm cấp thoát nước, dùng lưới che chắn xung quanh bờ ao (độ cao tối thiểu 50 - 60 cm, ghim sâu 20 - 30 cm dưới mặt đất).
Với diện tích nuôi cá ruộng trũng: Ruộng nuôi phải có đê bao chắc chắn không rò rỉ và cao hơn mực nước cao nhất tối thiểu 0,5m để tránh lũ lụt tràn bờ, xung quanh ruộng nuôi bố trí cống thoát nước, tuỳ thuộc vào diện tích của ruộng nuôi để bố trí số lượng cống cho phù hợp. Thường xuyên kiểm tra hệ thống cống thoát nước, bờ vùng, dọn sạch đăng cống, mương rãnh để nước thoát nhanh; Rải vôi (2- 3 kg/100 m3 ) xung quanh bờ ao trước mỗi đợt mưa, lũ để ổn định môi trường nước ao nuôi. Đồng thời, bổ sung Vitamin C, chế phẩm vi sinh vào thức ăn để giúp thủy sản nuôi tăng sức đề kháng sau mưa lũ; Chủ động thu hoạch toàn bộ hoặc thu tỉa thủy sản nuôi đạt kích cỡ thương phẩm để hạn chế rủi ro. Dự trữ thức ăn, vôi, thuốc sát trùng để xử lý môi trường sau mưa, tránh sốc nước và dịch bệnh cho thủy sản.
Đối với sản xuất chăn nuôi thường xuyên kiểm tra, theo dõi thời tiết, kiểm tra chuồng trại, điều kiện chăn nuôi và sức khỏe đàn vật nuôi để có phương án chăm sóc, hỗ trợ và di dời nếu cần; Di dời đàn vật nuôi đến vị trí không bị úng ngập bằng các phương tiện vận chuyển thuyền, bè nhưng phải đảm bảo tuyệt đối đến tính mạng cho con người và sức khỏe của vật nuôi; Không tập trung, làm lán nuôi giữ vật nuôi trên đê, đường giao thông gây cản trở giao thông và ô nhiễm môi trường; Làm nhà tạm cho vật nuôi: dựng lều bạt, lán trại và có phương án kiểm soát vật nuôi. Có giải pháp giữ ấm cho đàn vật nuôi trong điều kiện thời tiết mưa, lạnh kéo dài. Công tác phòng chống dịch bệnh: + Lũ lụt làm cho mầm bệnh theo nước lũ phát tán đi khắp nơi. Lũ lụt càng lớn, quy mô càng rộng thì sự lan truyền mầm bệnh càng tăng, mức độ nguy cơ rủi 5 ro càng cao. Mặt khác, khi di chuyển đàn vật nuôi tránh lũ sẽ đem theo các mầm bệnh từ nơi này tới nơi khác. Các khâu chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh tẩy uế chuồng trại không được thực hiện tốt sẽ làm suy giảm đáng kể sức chống chịu bệnh tật ở vật nuôi, khiến cho các bệnh truyền nhiễm như tiêu chảy, dịch tả, thương hàn… dễ lây lan và có nguy cơ bùng phát; + Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, môi trường quanh chuồng nuôi và dụng cụ chăn nuôi. Định kỳ 1 tuần 1 - 2 lần phun tẩy uế chuồng trại và khu vực xung quanh bằng các chất sát trùng theo quy định và theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Khi nước rút đến đâu thì dọn vệ sinh, phun thuốc sát trùng, tiêu độc, diệt mầm bệnh đến đó; + Đối với những vật nuôi có nhu cầu vận chuyển từ nơi này qua nơi khác cần thực hiện tốt quy trình vận chuyển, kiểm dịch vận chuyển (nếu có) để đảm bảo an toàn dịch bệnh; + Đối với xác vật nuôi chết: cách xử lý hiệu quả nhất là đốt xác vật chết (nếu có thể thực hiện), phun thuốc diệt côn trùng hoặc thuốc sát trùng hoặc tưới dầu hỏa lên xác vật chết, chống các loài ăn thịt và côn trùng xâm nhập, đợi khi nước rút thì đem chôn lấp. * Đối với sản xuất thủy sản Cần thường xuyên theo dõi môi trường nước ao nuôi để chủ động xử lý kịp thời, xả bớt nước ao, chạy máy quạt nước, sục khí nhằm hạn chế sự phân tầng nước; Vệ sinh sạch sẽ ao nuôi: phát quang bờ bao gia cố, loại bỏ thức ăn thừa trong ao; cá chết cần được tiêu hủy theo định kỳ. Định kỳ bón vôi 2 tuần/lần với liều lượng 2 - 3 kg/100 m3 nước ao vào buổi chiều tối nhằm làm sạch môi trường nước hạn chế mầm bệnh. Sử dụng hóa chất, chế phẩm sinh học định kỳ để tiêu độc khử trùng, ổn định môi trường ao nuôi; Tích cực cho cá ăn thức ăn công nghiệp đầy đủ cả về lượng và chất để đảm bảo cá khỏe mạnh. Định kỳ hàng tháng bổ sung vitamin C, men vi sinh vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho đàn cá nuôi; thường xuyên theo dõi sức khỏe của thủy sản nuôi để có biện pháp xử lý kịp thời. Điều chỉnh lượng thức ăn khi có mưa, bão hoặc thay đổi thời tiết để hạn chế ô nhiễm môi trường, tránh lãng phí. 1.3. Sau mưa bão, lũ lụt * Đối với sản xuất chăn nuôi Thức ăn, nước uống: sau lũ lụt, nguồn thức ăn, nước uống cho gia súc, gia cầm có thể bị lũ cuốn, hư hỏng, đồng cỏ bị ô nhiễm do mầm bệnh từ nơi khác đến,bùn đất nổi lên bám vào cỏ cây, sức khỏe của đàn vật nuôi giảm sút. Do vậy, vật nuôi cần được chăm sóc, nuôi dưỡng chu đáo, không bị bỏ đói, không cho ăn những loại thức ăn bị mốc, kém chất lượng. Đối với gia súc già yếu và gia súc non cần có chế độ chăm sóc đặc biệt như tăng cường các loại thức ăn bổ sung và các loại thức ăn giàu dinh dưỡng khác nhằm tăng cường quá trình hồi phục. Vệ sinh môi trường: khi nước rút phải thực hiện vệ sinh, khử trùng bằng vôi bột, hóa chất và tiêu độc khu vực chăn nuôi trước khi đưa vật nuôi trở lại chuồng 6 nuôi. UBND xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức tổng vệ sinh, thu gom xác động vật chết để xử lý, sát trùng, tiêu độc vùng chăn nuôi bị lũ, ngập để tổng tẩy uế môi trường, tiêu diệt các loại mầm bệnh. Quản lý vật nuôi: + Thực hiện tốt việc quản lý, chăm sóc đàn vật nuôi; tuyệt đối không chăn thả vật nuôi ở những khu vực bị ô nhiễm; chủ động triển khai công tác giám sát để phát hiện sớm, kịp thời xử lý trường hợp vật nuôi mắc bệnh, nghi mắc bệnh nguy hiểm như Bệnh dịch tả lợn Châu Phi, Cúm gia cầm, Lở mồm long móng, Tai xanh,...; + Tuyên truyền, hướng dẫn chủ vật nuôi báo ngay cho chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn để điều tra, xử lý ổ dịch theo đúng quy định; không giết mổ, mua bán động vật ốm, chết, không vứt xác động vật chết do mắc bệnh ra ngoài môi trường; + Cử cán bộ phối hợp với cơ quan chuyên môn của xã kiểm tra các cơ sở chăn nuôi để hướng dẫn người dân chôn lấp, tiêu hủy gia súc, gia cầm bị chết do mưa lũ. Tổ chức vệ sinh chuồng trại, phun tiêu độc khử trùng ở những vùng trũng, ngập lụt kéo dài, vùng có nguy cơ cao…; đồng thời tiếp tục triển khai tiêm phòng định kỳ đến tận các thôn, xóm, hộ chăn nuôi. Công tác tái đàn: Bên cạnh đó, để chuẩn bị cho tái đàn, khôi phục chăn nuôi, người chăn nuôi cần lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, được cung cấp bởi những cơ sở cung ứng có uy tín, có giấy chứng nhận kiểm dịch; tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo quy định. Không tái đàn khi chưa đảm bảo về môi trường và an toàn dịch bệnh. * Đối với sản xuất thủy sản Cần thường xuyên theo dõi môi trường nước ao nuôi để chủ động xử lý kịp thời, xả bớt nước ao, chạy máy quạt nước, sục khí nhằm hạn chế sự phân tầng nước; Vệ sinh sạch sẽ ao nuôi: Phát quang bờ bao gia cố, loại bỏ thức ăn thừa trong ao; cá chết cần được tiêu hủy theo định. Định kỳ bón vôi 2 tuần/lần với liều lượng 2-3 kg/100 m3 nước ao vào buổi chiều tối nhằm làm sạch môi trường nước hạn chế mầm bệnh; Sử dụng hóa chất, chế phẩm sinh học định kỳ để tiêu độc khử trùng, ổn định môi trường ao nuôi; sau bão, mưa lớn nếu có rác, lá rụng, xác chết gia súc gia cầm…ở các khu vực xung quanh ao, hồ cần thu gom, chôn lấp đúng quy định để tránh làm cho môi trường nước bị ô nhiễm. Ngoài ra, cần thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, chăm sóc cá nuôi như: cho cá ăn thức ăn công nghiệp đầy đủ cả về lượng và chất để đảm bảo cá khỏe mạnh, bổ sung vitamin C vào thức ăn cho cá để tăng cường sức đề kháng. Chủ động xử lý môi trường nước bằng vôi bột với lượng 2-3 kg/100 m3 nước ao hoặc một số hóa chất được phép sử dụng trong nuôi thủy sản như: TCCA, BKC, Chlorine,…theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất để khử trùng nước, phòng bệnh cho thủy sản nuôi.
