Ngôi chợ hơn 100 năm tuổi xã Hoàng Vân
Chợ Vân thuộc thôn Hoàng Liên, xã Hoàng Vân rộng khoảng 3000m2 với hồ nước và những cây cổ thụ xanh mát. Vốn là chợ làng từ xưa, nay được mở rộng hơn, đổ bê tông sạch đẹp và buôn bán nhộn nhịp, sầm uất, các mặt hàng cũng phong phú hơn.
Toàn Chợ Vân nhìn từ trên cao
Theo người dân bản địa kể lại thì chợ này có từ khoảng hơn 100 năm trước. Chợ nằm ngay trước cửa đình làng Vân, một ngôi đình cổ được xây dựng từ thế kỷ XII, thời nhà Lê.
Trong thời kỳ vận động cách mạng tháng 8/1945, đình Vân từng là nơi diễn ra nhiều cuộc mít tinh, tuyền truyền của của các đồng chí lãnh đạo trung ương với các đảng viên và quần chúng nhân dân địa phương. Sau chiến tranh, đình Vân được phục dựng lại và được công nhận là “An toàn khu II” cùng với các địa danh khác của Hiệp Hòa (cũ).
Nông sản của bà con nhân dân được bày bán tại Chợ Vân
Hằng tháng, chợ họp theo phiên, vào các ngày có con số cuối là 2, 4, 7, 9 âm lịch. Các tiểu thương và đông đảo người dân trong vùng đến đây tập trung mua bán hàng hóa. Ở chợ Vân bán đủ các loại nông sản từ gạo, đỗ, lạc, ngô, khoai, rau,… trong đó đặc trưng nhất của xã là măng rừng và quả trám. Đến mùa thu, trám đen, trám trắng chín rộ, nên có khá nhiều người bán và mua loại quả đặc trưng của vùng trung du miền núi này.
Nhiều cụ già chỉ đi bán mấy mớ rau, vài quả mướp và đôi ba nải chuối thu hoạch ở trong vườn nhà do không ăn hết. Đặc điểm dễ thấy nhất ở chợ Vân là những người bán hàng đa phần là các bà, các mẹ, vốn là những người nông dân mang những thứ từ trong ruộng vườn nhà hoặc tự chế biến thành đồ ăn rồi mang ra chợ bán. Rau xanh, nhìn tươi ngon và giá rẻ hơn nhiều so với ở thành phố nên có nhiều người về quê chơi tranh thủ mua một số rau củ quả để mang đi.
Ông Nguyễn Văn Thắng ở thôn Lạc Yên 1 hơn 50 năm làm nghề rèn tại Chợ Vân
Chợ Vân có cả những hàng lò rèn - một hình ảnh hiếm gặp ngay cả ở các chợ nông thôn bây giờ. Hàng rèn bán các nông cụ cho người nông dân để sản xuất nông nghiệp và có bếp than để rèn lại dao, liềm, cuốc, xẻng cho những ai có nhu cầu. Ông Nguyễn Văn Thắng ở thôn Lạc Yên 1, xã Hoàng Vân cho biết: “Tôi làm nghề cũng chỉ là niềm đam mê, theo đuổi nghề truyền thống từ ông nội truyền lại, đến nay cũng hơn 50 năm rồi”.
Bà Nguyễn Thị Lê, thôn Hoàng Liên bán cau tại Chợ Vân nhiều năm nay
Còn bà Nguyễn Thị Lê, thôn Hoàng Liên, xã Hoàng Vân cũng 79 tuổi, nhiều năm nay cứ đến phiên Chợ Vân là bà lại mang cau, trầu ra chợ ngồi bán. Bà tâm sự: mỗi phiên chợ cũng chả lãi lờ được bao, nhưng cái nghề gắn bó với mình bao nhiêu năm rồi nên còn sức khỏe tôi còn ngồi bán tại cái chợ này.
Người dân mang trám trắng tại Chợ Vân
Ở chợ Vân, những người đến mua bán đều gửi xe vào trong bãi và tất cả cùng đi bộ để trao đổi hàng hóa, do vậy khung cảnh chợ khá êm đềm. Vì thế, đi chơi ở chợ Vân cũng là một trong những thú vui của những người muốn “bỏ phố về làng”.
Người dân mang máy nổ bỏng tại chợ Vân
Đình chợ Vân là một trong những di tích nằm trong quần thể các di tích của xã Hoàng Vân, được công nhận là “An toàn khu II”. Năm 2020 được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Đình cổ và “An toàn khu II” nằm ngay cạnh chợ truyền thống. Chợ và đình có mối gắn kết mật thiết từ xa xưa, nên mới có tên là đình chợ Vân.
Chợ làng Vân nằm bên đình cổ thuộc “An toàn khu II”, lại ở trong một không gian rộng lớn với phong cảnh làng quê xanh mát, yên bình và cổ kính. Thời gian qua, chính quyền và nhân dân địa phương luôn quan tâm, trân trọng những nét văn hóa truyền thống và bảo tồn, phát huy những giá trị của di tích lịch sử cũng như văn hóa làng quê xưa.
